درام خانواده، جامعه و جنسیت

 

آشنایی با

مگان تری (1932-  )

مقدمه:
مگان تری  یکی از نمایشنامه‌نویسانی است که همواره به خاطر استفاده از تکنیک‌های تازه و اندیشه‌های فمنیسیتی در آثارش مطرح بوده است. آثار تری اغلب به زنان در وضعیت‌هایی می‌پردازد که آن‌ها را در بوته‌ی آزمایش قرار می‌دهد و یا تصورات سنتی آن‌ها از جنسیت‌شان را با چالش بزرگی روبرو می‌کند. در برخی دیگر از آثارش به شخصیت‌هایی می‌پردازد که به لحاظ اجتماعی منزوی‌اند همچون زنان حتک حرمت شده، دختران، سالخوردگان و زندانیان.
تری به عنوان کارگردان بسیاری از متن‌هایش، به رویکرد تئاتر ارتباطی گرایش دارد که طی آن از افرادی در بین تماشاگران و یا عابران بیرون تالار نمایش برای بازی دعوت می‌کند. فلسفه و هدف او در این کار این است که با ورود هر شرکت‌کننده‌ای، «خود واقعی» آن فرد را به نمایش در آورد. در این میان استفاده‌ی او از فضا و موسیقی، از ویژگی‌های اصلی آثار وی هستند.

نگاهی به زندگی مگان تری:
مگان تری در سال 1932 در سیاتل ، شهر واشینگتن به دنیا آمد. در سن هفت سالگی، هنگامی که نخستین نمایش خود را اجرا کرد، به تئاتر علاقمند شد. تری مصمم به ادامه‌ی راه خود در تئاتر، اعلان‌های جذب بازیگر، نویسنده، کارگردان، طراح صحنه و دکور برای تولیدات گروه نمایشی خود را در محله و مدرسه‌اش پخش کرد. هنگامی که هنوز در دبیرستان بود، در برنامه‌ی تئاتری خانه‌ی نمایش سیاتل شرکت کرد؛ جایی که فرصتی پیش آمد تا در کنار فلارنس جیمز  کارگردان و برتون جیمز  بازیگر، تجربه‌هایی بیاندوزد. این دو تأثیر به‌سزایی بر دیدگاه‌های سیاسی تری و آثار بعدی او داشتند. تری تمام نیروی خود را در دانشگاه ادمونتون  صرف فراگیری روش‌‌ها و تکنیک‌های کارگردانی و طراحی کرد؛ مهارت‌هایی که بعدها بر گرایش او به ادبیات نمایشی تأثیر فراوانی گذاشت. وی پس از پایان دوران تحصیل در دانشگاه به نوشتن نمایش‌نامه و کارگردانی تئاتر ادامه داد که برخی از آن‌ها در تئاتر روباز نیویورک سیتی به‌روی صحنه رفت. فضای ویژه و تجربی تئاتر روباز این امکان را به تری داد تا نمایش‌هایش را به جای آن‌که در قالب صحنه‌هایی مرتب و پشت هم ارائه دهد، به عنوان مجموعه‌ای از کنش‌های به هم پیوسته روی صحنه ببرد. همچنین او نوشته‌هایش را به عنوان نقطه‌های شروع کار برای دیالوگ‌ها و کنش‌ها در نظر می‌گرفت و به شرکت‌کنندگان اجازه می‌داد تا با آزادی کامل چیزهایی به نقش خود اضافه کنند.

آثار برجسته‌ی مگان تری:
نوشته‌های فراوان تری، به روی صحنه رفتن بیش از پنجاه نمایش و کسب جوایز گوناگونی منجر شد. The Magic Realists  (1969) نشانه‌ای بود از ترکیب تجربه‌گرایی تری با روش‌های تئاتر پست‌مدرن که صحنه‌های رؤیاگونه و پرصدایی را شامل می‌شد. به طور کلی، نخستین و شاید شناخته‌شده‌ترین نمایش موفق اوViet Rock  (1966)، در مقام پیشتاز نمایش‌هایی که  به جنگ ویتنام می‌پرداختند، به اندازه‌ی نخستین ترانه‌های راک سر و صدا به راه انداخت. Viet Rock  جدای از مناسبت و محبوبیتش، به خاطر فرم نوآورانه و پیام‌های ضد‌جنگش با اقبال خوبی روبرو شد. همچنین Viet Rock اشاره‌ای بود به نحوه‌ی استفاده‌ی تری از «تئاتر گشتاری » و تکنیک‌های بسیار تأثیرگذار پست‌مدرنی که او این‌گونه توضیح‌شان می‌داد:« کنش دراماتیک از صحنه‌های مختصری تشکیل می‌شود که در آن‌ها ناگهان تغییری در شخصیت‌ها و موقعیت‌ها شکل می‌گیرد.»
در نقطه‌ی مقابل، در اثر پیش‌تر او، Approaching Simone که در سال 1970 برنده‌ی جایزه‌ی ابی به عنوان بهترین نمایش شد،  چشم بسیاری از منتقدان را گرفت. این اثر زندگی فیلسوفی به نام سایمون ویل را نشان می‌دهد که در سی و چهار سالگی به خاطر کشته شدن سربازان خط مقذم در جنگ جهانی دوم تصمیم می‌گیرد تا با اعتصاب غذا خودکشی کند.
تری در طول دهه‌ی 1970 نمایش‌نامه‌های گوناگونی با موضوعاتی چون خانواده، جامعه و جنسیت نوشت از جمله آثاری چون: Hothouse, Pioneer, American King’s English for Queens و Goona Goona. داستان خانوادگی استفاده شده در نمایشنامه‌ی American King’s English for Queens (1978) تبعیض جنسی‌ای را اثبات می‌کند که تری به عنوان اصل جداناشدنی زبان انگلیسی می‌شناخت. و در نمایش  Goona Goona (1979) خشونتی را شرح می‌دهد که در برخی خانواده‌ها رخ می‌دهد.

نگاهی اجمالی به چند اثر مگان تری
اگرچه نمایشنامه‌های تک‌پرده‌ای تری همچون Calm Down Mother (1966) و Keep Tightly Closed in a Cool Dry Place  (1966) با اقبال فراوانی روبرو شدند، ولی Viet Rock ، نخستین نمایش‌نامه‌ی تری بود که توجه منتقدان را به خود جلب کرد. هنگامی‌که برخی منتقدان استفاده از موسیقی راک و ترفندهای خرابکارانه در این اثر را موهن و ناشیانه یافتند، دیگران استفاده‌ی تری از تکنیک‌های نوآورانه‌ی نمایشی همچون به کارگیری زمان غیرخطی و خودداری از نگه‌داشتن کنش اثر در محدوده‌ی صحنه را ستودند. اگرچه نمایش‌نامه بسیار تأثیرگذار بود، باعث ایجاد نمایش‌نامه‌ی موزیکال دیگری به نام Hair شد.
 اگرچه Approaching Simone مورد استقبال پرشور منتقدان قرار گرفت، بسیاری از آن‌ها از درون‌مایه‌های انسانی‌ای که تری به کار می‌گرفت شگفت‌زده شدند. تری در نمایش‌نامه‌ی Hothouse از رابطه‌اش با مادر و مادربزرگش الهام گرفت و به انتظارات جامعه از زنان و دختران و طرز رفتارشان پرداخت.
هنگامی که درونمایه‌های فمنیستی آثار او مورد ستایش قرار می‌گرفت، برخی منتقدان اتکای تری به مطالب و رویدادهای زندگی واقعیش را مورد انتقاد قرار دادند. در نقطه‌ی مقابل دیدگاه‌های منفی نسبت به Hothouse ، نمایش‌نامه‌ی دیگر تری به نام Babes in the Bighouse (1974) سر و صدای زیادی به راه انداخت چرا که به طور کلی، نمایش‌نامه‌هایی که از شوخی و طنز استفاده می‌کردند، و کنایات و معانی پنهانی برای نمایش موضوعات مشاجره‌انگیزی همچون تبعیض جنسی و یا آزار و اذیت زنان زندانی بهره می‌بردند، مورد تمجید منتقدان قرار می‌گرفتند.

آثار عمده‌ی تری

منبع: Drama Criticism, Vol. 13