بررسي نقش ادبيات در خانواده
بررسي كاربردي پديدهاي چون ادبيات و نقش آن بر پديدهاي ديگر، در اينجا خانواده، نياز مبرمي به تفاهم دارد. چيزي مثل يك زبان و قرارداد مشترك. اين نياز از آنجا ناشي ميشود كه اصولاً دربارهي ادبيات، طرز تلقيهاي متفاوت و گاه متبايني وجود دارد كه قطعاً با قائل بودن به درستي همهي اين تلقيها، هرگز نميتوان تأثير و نقش آن را بر پديدهي انضمامياي چون خانواده بررسي كرد. به عنوان مثال فرض كنيم كه هر نوشتهاي را كه داراي وزن و قافيه باشد، به عنوان شعر(كلاسيك) بپذيريم و براي شعر بودنش به همين خصوصيت بسنده كنيم. به ابيات زيرتوجه كنيد:
اگر عاقلي بخيه بر مو مزن
به جز پنبه بر نعل آهو مزن
ميفكن به مطبخ ره كوچه را
مكن در بغل آش آلوچه را
حال بياييد راجع به عناصر انديشه و صور خيال در اين شعر به گفتگو بپردازيم. ناگفته پيداست كه تحليل ابيات بالا تنها به هجوي مبدل ميشود كه خود اثر در آن غوطهور است. نتيجهي اين مقدمه، تأكيد بر قائل بودن به وابستگي ماهيت و كاركرد ادبيات در اين جستار است.
ادبيات چيست؟ عدهي فراواني براي پاسخ به اين سؤال اهتمام ورزيدهاند. حاصل اين تلاشها علاوه بر پديد آوردن تعاريف آكادميك، به ايجاد ويژگيهاي مورد تفاهمي براي ادبيات منجر شده است كه كار را براي تشخيص اين نوع هنر، لااقل در 200 سال اخير، از پديدههاي مشابه، آسان ميسازد.
براي رسيدن به ابعاد ماهيت ادبيات، ميتوان هرآنچه تحت عنوان ادبيات در قفسهي كتابفروشيها وجود دارد را معيار قرار داد كه بعضاً كساني نيز قائل به اين تعريفاند. اما به قول كادن:
« وقتي چيزي را در تقابل با چيز ديگري ادبيات ميناميم، اين اصطلاح يك مفهوم ضمني كلي به خود ميگيرد كه حاكي است كه اثر ادبي مورد نظر از كيفيت والايي برخوردار است و از انبوه آثار مكتوب معمولي بسي برتر است.»
در فرهنگ وبستر نيز پس از اشاره به متغير بودن واژهي ادبيات و اشاره به اهميت معيار ما، به طور كلي خاطرنشان ميكند: « ادبيات به آثاري اعم از نظم يا نثر اطلاق ميشود كه از لحاظ شكل و بيان ممتاز باشند و انديشههاي ماندگار يا مورد توجه جهانيان را بيان كنند.»
ادامه مطلب
کتاب ماه کودک و نوجوان از تو قیف درآمد!
اصلاْ چه اهمیتی دارد؟ این که یوزپلنگ ایرانی منقرض می شود؟ چه اهمیتی دارد که کسی در جایی بی خبر و بی دلیل زندانی می شود؟ چه قدر مهم است که مجله ای را برای مدتی یا همیشه می بندند؟ چه اهمیتی دارد که نویسنده ها از کجا می آورند بخورند؟ البته نویسنده ای که نانش را به شر زمانه آغشته نمی کند! چه اهمیتی دارد که من فحش می خورم؟ او گرسنه است؟ تو بدهکاری؟ ما بیکاریم؟شما می ترسید و اضطراب دارید؟ و ایشان دارند می ترکند؟ هان؟
کتاب ماه کودک و نوجوان منتشر می شود.خوب! چه اهمیتی دارد. چند ماه بعد دیگر منتشر نمی شود.
یوزپلنگها و نویسنده ها و گرسنه ها و حتی ایشان. همه گرفتارند...
من سه تا فرضیه برای ادامه دادن زندگی دارم. نخست اینکه خدا به شدت وجود دارد. دوم اینکه زندگی سخت هست ولی پیچیده، نه! و سوم این که؛ بدون خیانت هم می شود زندگی کرد . این هم شیوه ای از زندگی است که دست کم به امتحان کردنش می ارزد.
پروفایل مسعود ملک یاری
